Kościoły szachulcowe na Krajnie

Na terenie Krajny rozsianych jest ok. 100 kościołów. Od tych okazałych w większych miastach, do niewielkich i skromnych w małych wsiach. Reprezentują przeróżne style architektoniczne, od gotyku, poprzez renesans, barok, rokoko, neogotyk i współczesne. Na uwagę zasługuje jeszcze jeden styl charakterystyczne dla Pomorza Zachodniego i północnej Wielkopolski, a mianowicie kościoły o konstrukcji szkieletowej. Obok kościołów murowanych stanowią one swojego rodzaju wyróżnik dla regionu. Przez swoją obecność upiększają krajobraz i świadczą o wyjątkowości architektury naszej małej ojczyzny.

Konstrukcja szkieletowa tworzona jest ze ścian, gdzie elementy nośne (belki drewniane) tworzą „szachownicę” i oddzielone są od siebie przestrzeniami wypełnionymi zazwyczaj mniej wytrzymałym materiałem.  Budownictwo szkieletowe sięga czasów średniowiecznych. W XV w. udoskonalono technikę budowy poprawiając stabilność konstrukcji stosując zastrzały w przestrzeniach. Aby chronić drewno przed wilgocią zaczęto stosować poziome belki na przyziemiu, na których osadzano belki pionowe. W późniejszych wiekach usprawniano konstrukcje i zaczęto stosować elementy dekoracyjne w postaci rzeźbień elementów drewnianych. Szczególny rozwój tego sposobu budownictwa nastąpił po rozbiorach na terenach pruskich. Polityka zaborcy ograniczała, a wręcz zabraniała wykorzystywać drogich i trwałych budulców jak drewno i kamień. Wykorzystywano więc łatwo dostępną glinę.   W zależności od rodzaju wypełnienia konstrukcji dzieli się ją na szachulcową i ryglową (pruski mur).

Ta pierwsza charakteryzowała się tym, że przestrzenie wypełniane były gliną z domieszką trocin, sieczki, itp. Innym sposobem było obrzucanie gliną plecionek z trzciny lub witek umieszczonych we wnękach konstrukcji. Stosowano też wypełnienie drewniane obłożone gliną. Uzupełnione przestrzenie były wygładzane i bielone, a belki bejcowane na czarno dziegciem. Powstawał ciekawy efekt czarno-białej szachownicy.

W przypadku pruskiego muru za wypełnienie przestrzeni między belkami służyły cegły. Często w fazie budowy cegły były tynkowane i  bielone, dlatego często myli się go z szachulcem.

 

Wykorzystując tę technikę budowy powstawały domy, budynki gospodarskie, budynki przemysłowe (np. młyny), a także obiekty kościelne. Na Krajnie również mamy przykłady tego typu architektury sakralnej. Na wymienienie zasługują:

– Kościół pw. Dobrego Pasterza w Batorowie z lat 1783-86, pierwotnie ewangelicki,

– Kościół pw. Świętej Rodziny w Osówce z 1798 r., pierwotnie ewangelicki,

– Kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Piecewie z 1664 r., poluterański, obecnie pokryty elewacją z desek,

– Kościół pw. św. Jakuba Apostoła w Sławianowie z 1806 r., pierwotnie ewangelicki,

– Kościół pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Sypniewie z 1781 r.,

– Kościół pw. Narodzenia NMP w Tarnówce z 1773 r.,

– Kościół pw. Świętej Trójcy w Wielkim Buczku z lat 1729-34,

– Kościół ewangelicko-augsburski wybudowany przez protestantów w poł. XIX w. w Ujściu, obecnie galeria wystawowa.

Źródła:

Zwyczaje narodzinowe
Kultura
Przemysław Oszczypała

Zwyczaje i obrzędy narodzinowe

Na całym obszarze Polski obrzędowość rodzinna rozpoczynała się zawsze zwyczajami narodzinowymi, wprowadzającymi nowo narodzone dziecko do społeczności wiejskiej. Równocześnie ta społeczność musiała nowego członka zaakceptować.

Czytaj więcej »

Komentarze

Dodaj komentarz

mood_bad
  • Jeszcze nie skomentowany.
  • chat
    Dodaj komentarz
    keyboard_arrow_up
    WP2Social Auto Publish Powered By : XYZScripts.com